Ո՞ր տարրերն են մտնում ազոտի ենթախմբի մեջ։

Ազոտ, ֆոսֆոր, արսեն, բիսմութ, ծարիր

Ի՞նչ ընդհանուր բան ունեն այդ տարրերի արտաքին էլեկտրոնային կառուցվածքները։

ունեն հնգական էլեկտրոն

Քանի՞ էլեկտրոն կա ազոտի ենթախմբի տարրերի արտաքին շերտում։

5

Պարբերական աղյուսակի ո՞ր խմբում են գտնվում ազոտի ենթախմբի տարրերը։

5-րդ

Ո՞րն է այդ ենթախմբի ամենաթեթև տարրը։

ազոտը

Ինչպե՞ս են փոխվում ազոտի ենթախմբի տարրերի մետաղական հատկությունները վերևից ներքև։

մեծանում են

Ի՞նչ օքսիդացման աստիճաններ են առավել բնորոշ այս ենթախմբի տարրերին։

+3

Ինչպիսի՞ հիդրիդներ են առաջացնում ազոտի ենթախմբի տարրերը։

NH3

PH3

AsH3

SbH3

BiH3

Ինչպե՞ս է փոխվում ատոմային շառավիղը խմբում վերևից ներքև շարժվելիս։

մեծանում է

Ինչպիսի՞ օքսիդներ են առաջացնում այս ենթախմբի տարրերը

և թթվային և հիմնային և ամֆոտեր

Ինչպե՞ս է փոխվում ատոմների զանգվածը խմբում վերևից ներքև։

մեծանում է

Ինչպիսի՞ կապ են սովորաբար առաջացնում ազոտի ենթախմբի տարրերը՝ կովալենտ թե իոնային

կովալենտ

Ո՞ր տարրն է ազոտի ենթախմբում ամենաէլեկտրաբացասականը։

ազոտ

Ի՞նչ գազ է կազմում մթնոլորտի մեծ մասը՝։

N2

Ի՞նչ կարևոր կենսաբանական նշանակություն ունի ազոտը։

սպիտակուցների կառուցման համար

Որտե՞ղ է կիրառվում արսենը։Ինչպիսի՞ հատկություններ ունի մետաղական թե ոչ մետաղական։

ունի և մետաղական և ոչ մետաղական հատկություններ, կիրառվում է արդյունաբերության մեջ:

Ո՞րն է ենթախմբի ամենածանր տարրը:

բիսմութ

1.Ստորև բերված շարքից ընտրի՛ր նկարում նշված տարրի ենթախմբից ատոմ պարունակող թթուները և դասավորիր դրանք ըստ օքսիդիչ հատկությունների նվազման կարգի: Որպես պատասխան ներկայացրու 1. թթուների համարները (առանց ստորակետերի և բացատների):

HNO3

HPO3

HSbO3

H3AsO4

2. Քո ընտրած թթուներից ամենաուժեղ օքսիդիչի 3.6 մոլ քանակով մոլեկուլում պրոտոնների քանակը (մոլ)։

HNO3

115.2

2.Լրացրու աղյուսակը՝ ընտրելով իոնս միացությունը, հաշվի առնելով, որ ազոտը ցուցաբերում է −3 օքսիդացման աստիճան:

Na +1 N-3

Նյութ բանաձևը Մոլային զանգվածը (գ/մոլ) Նյութի անվանումը Na3N LINO3 NO

M(Na3N)=83

3.Քիմիական ռեակցիաներ

Ավարտի՛ր քիմիական ռեակցիաների հավասարումները .

 

ՆՇԵԼ ՏԵՍԱԿԸ

 

 

KOH + HNO₃ → KNO3+ H2O

 

 

Ca(OH)₂ + SO₂ → CaSO4+ H₂O

 

 

Fe(OH)₃ t° → Fe2O3 + H₂O

 

4.Իրականացրե՛ք հետևյալ փոխարկումները՝ նշելով պայմանները.

 

H2O ->H2 ->H2S

Էլեկտրոլիզ

 

 

Ինչպե՞ս է փոխվում ատոմային շառավիղը ազոտի ենթախմբում վերևից ներքև։

Մեծանում է

Ո՞ր տարրերն են ոչ մետաղներ ազոտի ենթախմբում։

Ազոտ և ֆոսֆոր

Ո՞ր տարրերն են կիսամետաղներ ազոտի ենթախմբում։

Արսեն և ծարիր

Ինչպիսի՞ հիդրիդներ են առաջացնում ազոտի ենթախմբի տարրերը։ Գրիր բանաձևերը:

NH3

PH3

AsH3

SbH3

BiH3

Ընտրիր ճիշտ պատասխանը

Ազոտի հիդրիդն է՝

ա) H₂O

բ) NH₃

գ) CH₄

Ո՞րն է ազոտի օքսիդը։

ա) NO

բ) CO

գ) SO₂

Ո՞ր տարրն է ազոտի ենթախմբից։

ա) Cl

բ) P

գ) O

Լրացնել բաց թողնվածը

Ազոտի ենթախմբի տարրերը արտաքին շերտում ունեն 5 էլեկտրոն։

 

Ազոտի քիմիական նշանն է N։

 

Ամոնիակի բանաձևն է NH3:

1.Առօրյա կյանքում հաճախ եք լսել «թթու» բառը։ Սննդի մեջ օգտագործել եք քացախաթթու, կիտրոնաթթու, չհասած խնձոր ուտելիս զգացել եք խնձորաթթվի համը: Ի՞նչն է ընդհանուրայդ թթուների համար:

Ունեն թթու համ

2. Ո՞ր շարք են ներառված միայն թթվային օքսիդներ. ш) СаO, CuO, CO բ) CO2, Li2O, N2O3

 

գ)S02, CO2, N2O

դ) Na2O, K2O, Li2O

 

 

3. Ո՞ր թթուներն են համապատասխանում N2O3, N2O5, SO2 օքսիդներին: Գրե՛ք այդ օքսիդների և ջրի միջև ընթացող ռեակցիաների հավասարումները, անվանե՛ք սկզբնանյութերն ու արգասիքները:

N2O3+H2O->2HNO2

N2O5+H2O->2HnO3

SO2+H2O->H2SO3

4. Ի՞նչ է թթվային մնացորդը: Գրե՛ք ազոտական, ծծմբական և ֆոսֆորական թթուներիթթվային մնացորդների բանաձևերը, որոշե՛ք վալենտականությունը:

 

5.Ո՞ր նյութն ունի ավելի մեծ Mr․

ա) N₂ թե՞ O₂

բ) CH₄ թե՞ CO₂

գ) NaCl թե՞ KCl

6.Պատրաստել ենք 100 գ 5% աղի լուծույթ։ Քանի՞ գրամ աղ կա լուծույթում։

5

7.Նշե՛ք ռեակցիայի տեսակները

 

ա) 2H₂ + O₂ → 2H₂O Միացում

բ) NaOH + HCl → NaCl + H₂O Փոխանակում

գ) Zn + CuSO₄ → ZnSO₄ + Cu Տեղակալում

դ) CaO + H₂O → Ca(OH)₂ Միացում

 

 

 

8. Հաշվե՛ք թթվածնի զանգվածային բաժինը H3PO4 ի մոլեկուլում.

 

9.Գտիր տարրերի օքսիդացման աստիճանները:

 

ա) NH₃ N -3 H +1

բ) NO O-2 N+2

գ) N₂ 0

դ) HNO₃ H+1 O-2 N+5

 

10. Քանի՞ էլեկտրոնային թաղանթ ունի Al (Z = 13) ատոմը:Գրիր էլեկտրոնային բանաձևը:

1s²2s²2p⁶3s²3p¹

ա) 2

բ) 3

գ) 4

դ) 13

 

 

 

11. Ո՞ր տարրի արտաքին թաղանթում կա 6 էլեկտրոն.

 

ա) N

բ) O

գ) F

դ) Ne

 

 

12.

 

1.Քանի՞ մոլ է 34 գ NH₃-ը։

34/7=2

2.Քանի՞ լիտր N₂ կա 0.5 մոլի դեպքում (նորմալ պայմաններում)

22.4×0.5=11.2

3.Քանի՞ գ է 0.2 մոլ H₃PO₄-ը

 

4.Քանի՞ գ NH₃ կստացվի 28 գ N₂-ից

Հավասարում՝

N₂ + 3H₂ → 2NH₃

 

 

 

5.Քանի՞ մոլ է 44.8 լ N₂ (նորմալ պայմաններում)

Li->Z=3 1s²2s¹

Be->Z=4 1s²2s²

B->Z=5 1s²2s²2p¹

C->Z=6 1s²2s²2p²

N->Z=7 1s²2s²2p³

O->Z=8 1s²2s²2p⁴

F->Z=9 1s²2s²2p⁵

Ne->Z=10 1s²2s²2p⁶

Այօրվա մեր լաբարատոր փորձի ընթացքում ստացանք թթվածին: Օգտագործեցինք կալիումի պերմանգանատ՝ KMnO4, մի քանի գդալ լցրեցինք անոթի մեջ, գազատար խողովակով փակեցինք այդ անոթը և մյուս ծայրը դրեցինք մեկ այլ անոթի մեջ: Վառեցինք առաջին անոթը, և ձեռքով փակեցինք մյուս անոթը, որ թթվածինը միջից դուրս չգա։ Ստուգելու համար վառեցինք փայտիկ, հանգցրինք այն որ մնա միայն կայծը և այդ փայտիկը մտցրինք թթվածնով անոթի մեջ և թթվածնի շոնրհիվ այն կրկին վառվեց, այդպես մենք համոզվեցինք, որ մեր փորձը ստացվել է:

Այսօր մենք ստացանք քլոր լաբարատոր պայմաններում: Լաբարատոր պայմաններում քլորը ստանում են տաքացման պայմաններում աղաթթուն օքսիդացնելով մանգանի երկօքսիդով: Քանի որ քլորը թունավոր գազ է և պետք չի որ այն լաբարատորիայում տարածվի, փորձը կատարեցինք քաշիչի պահարանում և այն որսացինք ալկալու լուծույթով՝NaOH: Երբ քլորը փոխազդեց ալկալու հետ այն առաջացրեց անվնաս աղեր:

1. Թթվածնի ենթախմբի տարրերը կոչվում են խալկոգեններ։

2. Թթվածնի ենթախմբի ընդհանուր վալենտ էլեկտրոնների թիվը՝ 6։

3. Թթվածինը բնության մեջ հանդիպում է հիմնականում գազային վիճակում։

4. Թթվածնի քիմիական նշանն է O։

Առաջադրանք 2. Ընտրիր ճիշտ պատասխանը

Ո՞ր տարրերն են պատկանում թթվածնի ենթախմբին ասա անունները

ա) O, S, Se, Te
բ) N, P, As
գ) F, Cl, Br
դ) C, Si, Ge

թթվածին,ծծումբ, սելեն, տելուր

Առաջադրանք 3. Ճիշտ է, թե սխալ

Նշիր՝ Ճիշտ է (Ճ) թե Սխալ (Ս).

1. Թթվածինը գազ է սենյակային ջերմաստիճանում։Ճ

2. Թթվածնի ենթախմբի բոլոր տարրերը մետաղներ են։ Ս

3. Թթվածինը մասնակցում է այրման ռեակցիաներին։Ճ

4. Ծծումբը թթվածնի ենթախմբի տարր է։Ճ

Առաջադրանք 4. Գրիր ռեակցիայի հավասարումը

1. Մագնեզիումի այրումը թթվածնում

2Mg+O2->2MgO+Q

2. Ծծմբի այրումը թթվածնում

S+O2=SO2

(գրիր հավասարեցված ռեակցիաները)

Առաջադրանք 5.

Լրացրու աղյուսակը.

Հատկություն Թթվածին (O) Ծծումբ (S)

Ֆիզիկական վիճակ գազ, պինդ

Գույն անգույն, դեղին

Քիմիական ակտիվություն շատ բարձր, բարձր

Բարդ(միջին)

Հաշվի՛ր 2 մոլ H₂O նյութի զանգվածը

Mr(H2O)=2մոլ+16Mr=18

18*2=36գ

Որքա՞ն մոլ է պարունակում 48 գ O₂ գազը

16*2=32

48/32=1,5

Որքա՞ն մոլ է կազմում 11.2 լ O₂ գազը (ն.պ.)

11,2/22,4=0,5

Որքա՞ն ծավալ է զբաղեցնում 16 գ O₂ գազը (ն.պ.)

16/32=0,5

0,5*22,4=11,2

Բարդ

1.Թթվածնի ենթախմբի տարրերի ոչմետաղական հատկությունները թուլանում, իսկ մետաղական հատկություններն ուժեղանում են: Ինչպես դա կբացատրեք:

Քանի որ ատոմի շառավիղը մեծանում է:

2. Ներկայացրեք O, S և Se տարրերի լրիվ էլեկտրոնային բանաձևերը և էլեկտրոնաբջջային սխեմաները: Ինչո՞ւ են VI խմբի գլխավոր ենթախմբերի տարրերը կոչվում p–տարրեր:

թթվածին

1s² 2s² 2p⁴

1s ↑↓
2s ↑↓
2p ↑↓↑↑

ծծումբ

1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁴

3p ↑↓↑↑

Սելեն

1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 3d¹⁰ 4s² 4p⁴

4p ↑↓↑↑

3. Թթվածինը չի փոխազդում՝ ստորև բերված ոչմետաղական հետևյալ պարզ նյութի հետ. 1. ալմաստ 2. գրաֆիտ 3. ֆոսֆոր 4. քլոր

4.Ամբողջացրե՛ք ստորև բերված հավասարումը րեն դնելով քիմիական միացության բանաձևը. 2*+ 502 = 4CO₂ + 2H₂O 5. Ի՞նչ ծավալով թթվածին է ստացվել 19,75 գ կալիումի պերմանգա նատի տաքացումից, եթե վերջինս քայքայվել է 80 %-ով։

19.75*0.8=15.8գ

15.8/158=0.1մոլ

0.5*22.4=1.12լ

Լուսանկարչության մեջ օգտագործվում են հալոգենների միացություններ, հատկապես՝ բրոմի, քլորի և յոդի միացությունները արծաթի հետ։ Դրանք կոչվում են արծաթի հալոգենիդներ։ Ամենահայտնիներն են արծաթի բրոմիդը (AgBr), արծաթի քլորիդը (AgCl) և արծաթի յոդիդը (AgI)։

Այս նյութերը շատ զգայուն են լույսի նկատմամբ։ Երբ լույսը ընկնում է լուսանկարչական ժապավենի վրա, արծաթի հալոգենիդները քայքայվում են և առաջացնում մետաղական արծաթ։ Այդ փոփոխության շնորհիվ ձևավորվում է լուսանկարի պատկերը։

Հատկապես լայնորեն կիրառվել է արծաթի բրոմիդը՝ սև-սպիտակ լուսանկարչության մեջ։

Այսպիսով, լուսանկարչության զարգացման մեջ կարևոր դեր են ունեցել բրոմի, քլորի և յոդի միացությունները։

Ի՞նչ նպատակով է քլորը օգտագործվում խմելու ջրի մեջ։

Այն օգտագործվում է ախտահանման նպատակով

Read more ›