Պատմության մեջ լիում են պահեր, երբ թվում է, թե ամեն ինչ կորած է։ Բայազետի բերդի պաշտպանությունը հենց այդպիսի դեպք էր, որտեղ մարդկանց խմբի փրկությունը կախված էր ընդամենը մեկ մարդու հերոսական քայլից։

Նույնիսկ ամենածայրահեղ իրավիճակում մեկ անձնուրաց մարդը կարող է փրկել և հուսադրել հազարավոր մարդկանց։

1877թ. հունիսին Բայազետի բերդը հայտնվեց անհույս իրավիճակում։ Թուրքական 10 հազարանոց զորքը պաշարել էր բերդը, և պաշարվածները մնացել էին առանց պարենի և զինամթերքի։ Րաֆֆու ,,Խենթը,, վեպում տիրող իրավիճակը ազդեցիկ է արտահայտված. Կարծես ամեն կողմից հուսահատության ձայներ էին լսվում։ Ժողովուրդը պատրաստ էր բերդի դռները բացել և հանձնվել։ Բերդի հրամանատարությունը որոշում կայացրեց օգնության խնդրանքի լուր հասցնել Տեր-Ղուկասովին։ Այս պահին է դրսևորվում անհատի, այս դեպքում Վարդանի(նախատիպը` Սամսոն Տեր-Պողոսյան) ով այն միակներից էր ով պատրաստ եղավ անձնազոհ քայլերի գնալ հանուն մնացածի։ Կարող ենք ասել, որ Վարդանի(Սամսոնի) կերպարը մարմնավորում է հույս և հավատ։ Իմ կարծիքով այսպիսի հերոսություն անելու համար կարևոր է, ոչ միայն ֆիզիկական, այլ նաև հոգևոր պատրաստվածությունը։

Այսպիսով` Բայազետի հերոսական պաշտպանությունը ցույց է տալիս, որ կարևոր են ոչ միայն մեծաթիվ բանակները, այլև այն անհատները, ովքեր պատրաստ են զոհաբերել իրենց կյանքը հանուն այլոց փրկության։

Մարդու բարոյական հատկանիշները ձևավորվում են այն պայմաններում, որոնցում նա ապրում է։ Պատմական ծանր իրադարձությունները, պատերազմները կամ հակառակը՝ խաղաղ միջավայրը, ստիպում են անհատին դրսևորել որոշակի որակներ, որոնք անհրաժեշտ են տվյալ ժամանակում, գոյատևելու կամ զարգանալու համար։

Անհատի բարոյական հատկանիշները նրա ապրած ժամանակի և շրջապատող միջավայրի արտացոլումն են։

Երբ երկիրը գտնվում է ծայրահեղ վիճակում, մարդու մեջ առաջնային են դառնում անձնազոհությունն ու հայրենասիրությունը։ Արամ Մանուկյանի օրինակը ցույց է տալիս, թե ինչպես է դժվարին ժամանակաշրջանը վերածում մարդկանց պատասխանատու և վճռական առաջնորդների։ Իմ կարծիքով պետական գործիչը նման պայմաններում պետք է լինի սեփական շահի հետևից չընկնող, ունենա ուժեղ կամք և կարողանա սեփական օրինակով համախմբել ժողովրդին։ Գործչի բարոյականությունը չափվում է ոչ թե խոսքերով, այլ այնպիսի գործողություններով, որոնք ուղղված են պետականության ստեղծմանն ու պահպանմանը։ Զարգացած, կազմակերպված և խաղաղ միջավայրը, որը նկարագրվում է որպես երազանքի քաղաք, ձևակերպում է այլ որակներ այլ որակներ։ Այդ միջավայրում բարոյական է համարվում կրթված լինելը, օրենքին հնազանդվելը և աշխատասիրությունը։ Իմ երազանքի Հայաստանում պետական գործիչները պետք է լինեն ազնիվ և հեռատես, իսկ քաղաքացիները՝ գիտակից ու պատրաստակամ՝ պաշտպանելու իրենց ստեղծածը։ Երբ միջավայրը հնարավորություն է տալիս զբաղվել գիտությամբ և արվեստով, մարդու բարոյականությունը դառնում է ավելի ստեղծարար և առաջադիմող։

Այսպիսով,` ժամանակը և միջավայրն են նպաստում բարոյականության կանոններին, բայց ուժեղ անհատները, հատկապես պետական գործիչները, կարող են իրենց կամքով փոխել այդ միջավայրը։ Իմ կարծիքով Հայաստանը պետք է ամուր բարոյական հիմքեր ունեցող մարդկանցով երկիր լինի։