Գործնական քերականություն

Գործնական քերականություն

1. Լրացնել բաց թողնված տառերը։ 

Երդիկ, երդվյալ, անդադար, որթատունկ /դ-թ/, ատաղձագործ, անձկություն, խուրձ, մրցույթ /ձ-ց/ , խոչընդոտ, լուսնկա, հուժկու, դշխուհի։ 

2. Ճշտի’ր հատուկ անունների գրությունը։ 

Ցլիկ Ամրամ, Բյուզանդական կայսրություն, Դավթակ Քերթող, Հակոբ Մեղապարտ, Արտեմիսի տաճար, Լյուքսենբուրգի Մեծ Դքսություն, Վազգեն կաթողիկոս, Գարեգին Նժդեհ։ 

3. Յուրաքանչյուր բառի դիմաց գրի՛ր տառերի և հնչյունների քանակը։ 

Մկան-4տառ 5հնչյուն, գեղեցկություն-11տառ 11հնչյուն, սաղավարտ-8տառ 8հնչյուն, անարև-5տառ 6հնչյուն, վերջնագիր-9տառ 9հնչյուն, խմբվել-6տառ 7հնչյուն:

4. Վերականգնե՛ք արմատները և նշե՛ք տեղի ունեցած հնչյունափոխությունը։ 

Պատմագետ, հանրամատչելի, ճտքակոշիկ, խորհրդատվություն, ծաղկեփունջ, տեսչական, առվեզր։

ու-ն սղվել է, ու-ն սղվել է,ի-ը, ու-ն սղվել է ու-վ, ի-ն սղվել է, ու-ն սղվել է, ու-վ,

5. Ճշտի՛ր տրված թվականների գրությունը։

Հազար մեկ, երրորդ, չորրորդ, առաջին, ութսուն, վեցերորդ, քսանինը, մեկ երկրորդ։ 

6. Տրված նախադասություններում ընդգծի՛ր փոխաբերությունները։ 

Ձմռան շունչն ամենուր էր, և օդում թևածում էր սառնություն։ 

Ծառը տնքում էր հասած մրգերի ծանրությունից։ 

7. Տրված են դերանուններ, յուրաքանչյուրի դիմաց գրի՛ր, թե որ տեսակին են պատկանում։ 

Ես-անձնական, իրար-փոխադարձ, ամենայն, ողջ-որոշյալ, այստեղ-ցուցական, սա-ցուցական,բոլորը-որոշյալ, ոչ ոք-ժխտական, ինչքան-հարաբերական, համայն-որոշյալ, որևէ-անորոշ ։ 

8. Տրված բառերը բառակազմորեն վերլուծի՛ր, ո՞ր արմատները կարող են գործածվել առանձին։ 

Գրատախտակ, մտամոլոր, անընդունակ, հազարավոր, երգչախումբ, մարդամոտ։ 

գիր+ա+տախտակ, միտ+ա+մոլոր, ան+ընդ+ունակ+ակ, հազար+ա+վոր, երգ+իչ+ա+խումբ, մարդ+ա+մոտ

9. Տրված են նախադասություններ, յուրաքանչյուրի դիմաց գրի կազմությունը /պարզ, բարդ համադասական, բարդ ստորադասական/։ 

Ավարտելով աշխատանքը՝ Արմանը օգնականներին խնդրեց իրեն մենակ թողնել։-պարզ

Ընդարձակ սրահի կորնթարդ կամարների տակ հանկարծ շողարձակեցին Զևսի աչքերը, և մարմարյա հատակն ու պատերը երերացին ցնցումից։-բարդ համադասական

Սրահում փռված էին մի քանի նախագծեր, որ նա արել էր մի քանի օր առաջ։-բարդ ստորադասական

Մենք երախտապարտ ենք բժշկին, որովհետև նրա ջանքերը փրկեցին աղջկան։-բարդ ստորադասական

10. Ո՞րն է տրված նախադասության քերականական և տրամաբանական ճիշտ շարունակությունը։ 

Կռվում էր ամենքի հետ, բոլորին ծույլ էր անվանում,․․․․

ա․ և իր մասին մեծ կարծիք ուներ։

բ․ բայց ինքն ամբողջ կյանքում բացարձակապես ոչինչ չէր կատարել։ 

գ․ համոզված էր, որ աշխարհում միայն ծույլեր կան։

դ․ ցույց տալով չարվածը։ 

11. Նախադասությունից դո՛ւրս գրիր մակդիրները։ 

Պարսից շահը իր գոռոզ ոտքի տակ խոնարհում էր Հռոմը։ 

Իշխանը իր ոխերիմ աչքերով նայում էր դեպի սևազգեստ գերիները։ 

12. Կետադրի՛ր նախադասությունները։ 

Ու թվացել է՝ ձյունն է մեղավոր, որ մորմոքդ ծանրացել է, փակվել են դեպի անուրջներ տանող ճանապարհները։

Ճարտարապետի մտքի թռիչքը աշխարհականներին ապշեցնում էր իր ճշգրտությամբ, տաճարի արտաքինը՝ իր շքեղությամբ։ 

Ինչո՞ւ է կյանքը հաճախ այնպիսի չար խաղեր խաղում, որ մտածելիս մարդու սրտի մեջ արյունն է պաղում։ 

13. Նախադասությունները դասավորի՛ր տրամաբանական ճիշտ հաջորդականությամբ։ 

1. Դժբախտաբար ,,մարաթոնը,, ուժասպառ արեց նրան։

2. Մի հույն զինվոր Մարաթոնից վազելով գնաց Աթենք՝ բարի լուրը քաղաքացիներին հայտնելու։

3. Ք․ ա․ 490 թվին հույները հաղթեցին Մարաթոնում տեղի ունեցած ճակատամարտում, որն Աթենքից մոտ 42 կմ հեռու էր գտնվում։

4. Խեղճ մարդը հաղթանակի լուրը հայտնելուց հետո գետնին տապալվեց ու մեռավ։ 

3241

14. Գտի՛ր նախադասության մեջ թույլ տված բառակազմության սխալը։ 

Իմ հաջողությունների համար ես պարտավոր եմ իմ ծնողներին։  պարտական

15. Գտի՛ր նախադասության մեջ թույլ տված քերականական սխալը։ 

Երիտասարդը երկար ու հիացած նայում էր Սարյանի նկարների վրա։ նկարներին

16. Տրված բառերը տեղադրի՛ր բաց թողնված տեղերում՝ ենթարկելով համապատասխան փոփոխությունների։ 

Անծանոթ մարդկանց ներս գալը տղային անչափ զարմացրեց ․ չիմացավ՝ արդյոք սունկը թողնի կրակի վրա և վազի մոր հետևից, թե սունկն էլ հետը տանի։ 

թողնել, տղա, հետև, զարմանալ

Գայլը առյուծների մեջ

Գայլը առյուծների մեջ

Մի փարթամ անտառում ապրում էր մի ուժեղ և մարմնեղ գայլ: Իր հասակակիցները տպավորված լինելով իր հասակով, հաճախ նրան ,,առյուծ,, էին անվանում: Ժամանակի հետ գայլը սկսեց հավատալ նրան, որ նա իսկապես առյուծ է և նախատեսեց ապրել առյուծների մեջ:

Նույնկանաչ անտառի սրամիտ աղվեսը նկատեց դա: Նա լուռ հետևեց թե ինչպես գալյը ուղևորվեց դեպի առյուծների խումբը:

Գայլերի մեջ ապրելիս նա առանձնանում էր իր չափսերով և դա դարձնում էր իրեն առաջնորդ: Բայց առյուծների մեջ նա պարզապես այլ կենդանի էր: Առյուծները իրենց շքեղ բաշով և հսկայական չափսերով, հեշտությամբ գերազանցում էին նրան։

Աղվեսը իր թաքուն դիտակետից տեսավ գայլի անախորժությունը: Չկարողանալով իր զվարճանքը զսպել նա ասաց. ,,Դու կարծում էիր թե դու առյուծ ես գայլերի ոհմակում, բայց այն ամենը ինչ ես տեսնում եմ դա գայլն է առյուծների մեջ,,:Նա քմծիծաղ տվեց՝ զվարճանալով Գայլի իրավիճակի հեգնանքով։ Գայլը, որը մի ժամանակ հիացմունքի արժանի ,,առյուծն,, էր, այժմ պարզապես սովորական գայլ էր իրական առյուծների մեջ։

Փիղը և շունը

Փիղը և շունը

Մի ժամանակ, մի մեծ թագավորությունում մի թագավոր է լինում, ով շատ է սիրում կենդանիների։ Նրա ամենասիրելի կենդանին հսկա փիղն էր։ Թագավորը փղի համար մի մեծ կացարան է կառուցում և մի խնամակալ նշանակում, որպեսզի վերջինս միշտ կուշտ պահի ու լավ խնամի կենդանուն։

Մի արևոտ օր մի փոքրիկ շուն մոլորվում ու մտնում է փղի կացարան։ Փիղը, որն այդ պահին հանգստանում էր, տեսնում է, թե ինչպես է շունն ուտում իր կերից։ Նա ամենևին չի բարկանում և սիրով կիսում է իր սնունդը շան հետ։ Շատ չանցած՝ փիղն ու շունը մտերիմ ընկերներ են դառնում։ Շունը որոշում է մնալ փղի մոտ, իսկ խնամակալը թույլ է տալիս՝ տեսնելով, թե ինչպես է շունն օրեցօր առողջանում ու կազդուրվում։

Մի օր մի գյուղացի տեսնում է շանը և ցանկանում է նրան իր հետ տուն տանել։ Նա խնամակալին գումար է առաջարկում շան դիմաց։ Խնամակալը, թեև իրավունք չուներ, գայթակղվում է փողով և թույլ է տալիս գյուղացուն տանել շանը։

Շան գնալուց հետո փիղն իրեն շատ միայնակ ու տխուր է զգում։ Նա այնքան էր կարոտել իր փոքրիկ ընկերոջը, որ դադարում է ուտել ու խմել և սկսում է թուլանալ։ Երբ թագավորն իմանում է այս մասին, անձամբ գալիս է տեսնելու, թե ինչ է պատահել։

Խնամակալը վախենում էր թագավորին ճշմարտությունն ասել, ուստի ձևացնում է, թե չգիտի փղի տխրության պատճառը։ Թագավորն ուղարկում է իր բժշկին, սակայն բժիշկն էլ չի կարողանում հասկանալ, թե ինչու է փիղն այդքան վշտացած։ Այդ ժամանակ թագավորի օգնականները սկսում են հարցուփորձ անել մարդկանց անհետացած շան մասին։

Թագավորը, ցանկանալով օգնել իր սիրելի կենդանուն, հայտարարում է, որ ով վերադարձնի շանը, մեծ պարգև կստանա։ Գյուղացին, որի մոտ էր շունը, լսում է սա և շանը բերում թագավորի մոտ։ Նա պատմում է, թե ինչպես է շանը ձեռք բերել խնամակալից։

Խնամակալը ներողություն է խնդրում իր արարքի համար։ Թագավորն անչափ ուրախանում է՝ տեսնելով փղին ու շանը կրկին միասին։ Նա կարգադրում է, որ շունն այսուհետ միշտ մնա փղի կողքին։ Թագավորը նաև ստիպում է խնամակալին վերադարձնել գյուղացու փողերը և պատշաճ հոգ տանել թե՛ փղի, թե՛ շան մասին։

Փիղն ու իր ընկեր շունը շատ երջանիկ էին։ Նրանք միասին համեղ ընթրեցին և շարունակեցին ապրել հաշտ ու համերաշխ իրենց մեծ տանը։

Կինը և իր հավը

Կինը և իր հավը

Լինում է, չի լինում, մի կին է լինում, ով մի հավ է ունենում։ Այս առանձնահատուկ հավն ամեն օր մի ձու էր ածում։ Կինը շատ գոհ էր այս ամենօրյա պարգևից, բայց մի օր սկսեց մտածել։ Նա մտածեց՝ արդյո՞ք հնարավոր է այնպես անել, որ հավը մեկի փոխարեն օրական երկու ձու ածի։

Այս մտքից դրդված՝ կինը մի ծրագիր հորինեց։ Նա որոշեց հավին սովորականից երկու անգամ ավելի գարի տալ՝ հուսալով, որ դա կստիպի նրան ավելի շատ ձու ածել։ Հաջորդ օրվանից սկսած՝ հավը ստացավ կրկնակի բաժին կեր։

Հավը մեծ հաճույքով ուտում էր հավելյալ գարին և սկսեց օրեցօր մեծանալ ու գիրանալ։ Նա ավելի առողջ ու գոհ տեսք ուներ։ Սակայն տեղի ունեցավ անսպասելին. հավը, որն արդեն չափազանց գեր էր ու հանդարտ, դադարեց ձու ածել։ Այդ օրվանից սկսած նա այլևս ոչ մի ձու չածեց։

Կինը զարմացած էր ու հուսահատված։ Նա ավելի շատ ձու էր ակնկալում, բայց արդյունքում ձեռնունայն մնաց։ Ավելին ունենալու նրա ցանկությունը հանգեցրեց նրան, որ նա կորցրեց իր ունեցածը։

Տեքստային առաջադրանքներ

Տեքստային առաջադրանքներ

Ընդհանրապես, ամենադժվարը ստի նկատմամբ հաղթանակն է:  Մարդը խաբում է ։ Հասարակ մարդն այնքան շատ է խաբում և՛ ինքն իրեն, և՛ ուրիշներին, որ դադարում է դա նկատելուց: Բայց և այնպես ստին անհրաժեշտ է հաղթել: Եվ առաջին ջանքը, որ պահանջվում է մարդուց, ուսուցչին խաբելը հաղթահարելն է: Մարդ պետք է մեկընդմիշտ որոշի կա´մ ոչինչ չասել բացի ճշմարտությունից, կա´մ անհապաղ հրաժարվել ուսումից:

Read more

Գործնական քերականություն

Գործնական քերականություն

1.  Լրացրո՛ւ  բաց թողնված տառերը։ 

ատամնաբույժ, նյարդ, ստորոգյալ, միայն, միմյանց, համբույր, եղյամ, մեղմահնչյուն,  առաքյալ, օվկիանոս, Մարիամ, քամելեոն, միլիոն, քիմիա։ 

2. Ճշտի՛ր գրությունը։

Կողք կողքի, երեքհարյուրամյա, մուգ կարմիր, գյուղեգյուղ, ինչ-որ բան, հրամկազմ,  վեցանկյունի, ուս ուսի, մարդ-մուրդ։ 

3. Բառերը վանկատեք՝ ճիշտ տեղադրելով գաղտնավանկի ը-ն։ 

հայտ-նը-վել, ըն-կը-ճվել, հր-ճը-վել, փր-կը-վել։

4. Վերականգնե՛ք արմատները՝ նշելով հնչյունափոխությունը։ 

Թունոտ, քնքշանք, ձնհալ, ցուցարար, կուտակում, հունարեն։

թույն-ույ>ու, քնքուշ-ու-ն սղվել է, ձյուն-յու>ը, ցույց-ույ>ու, կույտ-ույ>ու, հույն-ույ>ու

5. Տրված համանուններով կազմե՛ք նախադասություններ։

Կեր, մարտ, արի։

Նա լցրեց շան կերը:

Ապուրդ կե՛ր:

Մարտը անձրևային ամիս է:

Նրանք ուղևորվում էին դեպի մարտի դաշտը:

Նա բնավորությամբ շատ արի է:

Մոտ արի, որ ցույց տամ:

6.- Եղ ածանցն ավելացնելով կազմի՛ր նոր բառեր։ 

Նորագույն, զորավար, թիկունք, փափկամարմին, հյութալի, նմանահունչ, շնչահատ, մեծաշուք։

գունեղ, զորեղ, թիկնեղ, մարմնեղ, հյութեղ, հնչեղ, շնչեղ, շքեղ

7. Առանձնացրո՛ւ գերադրական աստիճանով դրված ածականները։

Ամենակարծր, բարձրաբերձ, ցրտաշունչ, հնագույն, ամենազոր, մեծամեծ, ամենաբարձր, ամենից երկար։

8. Կետադրի՛ր նախադասությունները։ Ո՞ր նախադասությունն  է մասնական բացահայտչով։ 

Քույրս՝ Անին, չորրորդ դասարան է:

Մեր դասընկերոջ՝ Վարդանի խոսքը տպավորիչ էր:

Արփինեն՝ քույրս է այդ գեղեցիկ աղջիկը:

Մուշեղը՝ որպես հմուտ սպարապետ, կարողանում էր ճիշտ ուղղորդել զորքին:

9. Տրված նախադասություններում ընդգծի՛ր տեղի պարագաները /որտե՞ղ, ո՞ւր, որտեղի՞ց, որտեղո՞վ/։

Գնում եմ զբոսայգի։

Կանգնած եմ ժայռի կատարին։

Արմանն այդ ժամին կլինի դպրոցում։ 

Ճանապարհն անցնում է դաշտով և մտնում ձորը։

Սյան վրա խաչքար է տեղադրված։

Սեղանի տակից վերցրո՛ւ թափված թղթերը։ 

Որտե՞ղ փնտրեմ ընկերներիդ։ 

Ոչ մի տեղ  ոչինչ չգտա։ 

10. Ո՞րն է տրված նախադասության քերականական և տրամաբանական շարունակությունը։ 

Նայելով նրա՝ խնամքով մեխելուն՝ կարելի էր կարծել,․․․․

ա․ թե խելքը գլխին մի բան էր պատրաստում։

բ․ ինչից կարելի է կահույք պատրտաստել։

գ․ որ օրը նոր է բացվել, դեռ անելիքներ ունի։

11.  Տրված հատվածներում ընդգծի՛ր անձնավորումները։ Օրոր էր ասում աշունն անտառին,
Բայց դեռ անտառի քունը չէր տանում:


Իրիկվա հովը պարուրել էր զբոսայգին նուրբ թարմությամբ:


Առվակը ծիծաղում էր:

Սիրտս երգում էր: 

12. Կետադրե՛ք նախադասությունները։ Ուշադրություն դարձրեք, թե որ դեպքերում է միջակետ դրվում։

Վերջապես ես հասկացա գլխավորը. նրան չեմ ուզում հանդիպել այն պատճառով, որ պարզապես չեմ կարող նրա հարցերին ազնիվ պատասխաններ տալ. խիստ ցավոտ է իրականությունը։

Ամենքի առջևից գնացողներից չէր և ոչ էլ մյուսների թիկունքում թաքնվողներից. դա իր համար չէր։

Հունական հրաշքն անհրաժեշտ էր. ողջ հին աշխարհը նախապատրաստել էր նրա գալուստը։

Նրա՝ բազում մարտերում թրծված զորաբանակը հեծյալների սև թանձրությամբ ասես շարժվող մի անտառ լիներ. կարծես մի աշխարհ տեղափոխվում էր մի ուրիշ աշխարհ՝ սարսափ ու մահվան տենդ սփռելով չորսբոլորը։

13. Նախադասությունները դասավորի՛ր տրամաբանական ճիշտ հաջորդականությամբ։

Ա․ Այդ գրքերը նրան ծանոթացնում են Ղուկաս Վանանդեցու, Սիմեոն կաթողիկոսի, Մխիթար Սեբաստացու և այլ նշանավոր անձանց կյանքին, արթնացնում են սեր դեպի հայրենիքը։

Բ․ Գրել-կարդալ սովորելով՝ Աբովյանը տասնհինգ տարեկանում սկսում է հայրենասիրական գրքեր կարդալ։ 

Գ․ Սակայն ո՛չ վանական միջավայրը, ո՛չ կարդացած գրքերը չէին կարող նրան ցույց տալ ազգին օգտակար լինելու այն ուղին, որը նա որոնում էր։

Դ,,Փափագում էի ամբողջ կարողությամբս պիտանի լինել իմ սիրելի ազգին,, ,-գրում է նա հայրենասիրական գրքերի ազդեցությամբ։ 

Բ Ա Դ Գ

14. Գտի՛ր նախադասության մեջ թույլ տված բառագործածության սխալը։ 

Ավանդույթի համաձայն՝ հսկայական կետի մեջքի վրա է եղել մեր մոլորակը։ 

Ավանդույթի-ավանդության

15. Գտի՛ր նախադասության մեջ թույլ տված քերականական սխալը և ուղղի՛ր։ 

Բանը նրանում էր, որ ես պետք է որոշեի մեր հետագա անելիքները։

Բանն այն է, որ ես պետք է որոշեի մեր հետագա անելիքները:

16. Տրված բառերը տեղադրի՛ր բաց թողնված տեղերում՝ ենթարկելով համապատասխան փոփոխությունների։

Երեք օր էր, ինչ մարդիկ, վախենալով գազանանալուց , փակված էին իրենց տներում, դեպքը կատարվեց, երբ կեսօրին մոտ էր։ 

իրենք, կեսօր, գազանանալ, ինչ

Եռօրյա ուխտը ավարտված էր, և Աստծո առաջ իրենց պարտքը կատարած ուխտավորները, ուղտերին նստած, վերադառնում էին տուն։

ուղտ, ուխտ, կատարել, Աստված։