Գայլը առյուծների մեջ

Գայլը առյուծների մեջ

Մի փարթամ անտառում ապրում էր մի ուժեղ և մարմնեղ գայլ: Իր հասակակիցները տպավորված լինելով իր հասակով, հաճախ նրան ,,առյուծ,, էին անվանում: Ժամանակի հետ գայլը սկսեց հավատալ նրան, որ նա իսկապես առյուծ է և նախատեսեց ապրել առյուծների մեջ:

Նույնկանաչ անտառի սրամիտ աղվեսը նկատեց դա: Նա լուռ հետևեց թե ինչպես գալյը ուղևորվեց դեպի առյուծների խումբը:

Գայլերի մեջ ապրելիս նա առանձնանում էր իր չափսերով և դա դարձնում էր իրեն առաջնորդ: Բայց առյուծների մեջ նա պարզապես այլ կենդանի էր: Առյուծները իրենց շքեղ բաշով և հսկայական չափսերով, հեշտությամբ գերազանցում էին նրան։

Աղվեսը իր թաքուն դիտակետից տեսավ գայլի անախորժությունը: Չկարողանալով իր զվարճանքը զսպել նա ասաց. ,,Դու կարծում էիր թե դու առյուծ ես գայլերի ոհմակում, բայց այն ամենը ինչ ես տեսնում եմ դա գայլն է առյուծների մեջ,,:Նա քմծիծաղ տվեց՝ զվարճանալով Գայլի իրավիճակի հեգնանքով։ Գայլը, որը մի ժամանակ հիացմունքի արժանի ,,առյուծն,, էր, այժմ պարզապես սովորական գայլ էր իրական առյուծների մեջ։

Թթվածնի ենթախումբ

Թթվածնի ենթախումբ

1. Թթվածնի ենթախմբի տարրերը կոչվում են խալկոգեններ։

2. Թթվածնի ենթախմբի ընդհանուր վալենտ էլեկտրոնների թիվը՝ 6։

3. Թթվածինը բնության մեջ հանդիպում է հիմնականում գազային վիճակում։

4. Թթվածնի քիմիական նշանն է O։

Առաջադրանք 2. Ընտրիր ճիշտ պատասխանը

Ո՞ր տարրերն են պատկանում թթվածնի ենթախմբին ասա անունները

ա) O, S, Se, Te
բ) N, P, As
գ) F, Cl, Br
դ) C, Si, Ge

թթվածին,ծծումբ, սելեն, տելուր

Առաջադրանք 3. Ճիշտ է, թե սխալ

Նշիր՝ Ճիշտ է (Ճ) թե Սխալ (Ս).

1. Թթվածինը գազ է սենյակային ջերմաստիճանում։Ճ

2. Թթվածնի ենթախմբի բոլոր տարրերը մետաղներ են։ Ս

3. Թթվածինը մասնակցում է այրման ռեակցիաներին։Ճ

4. Ծծումբը թթվածնի ենթախմբի տարր է։Ճ

Առաջադրանք 4. Գրիր ռեակցիայի հավասարումը

1. Մագնեզիումի այրումը թթվածնում

2Mg+O2->2MgO+Q

2. Ծծմբի այրումը թթվածնում

S+O2=SO2

(գրիր հավասարեցված ռեակցիաները)

Առաջադրանք 5.

Լրացրու աղյուսակը.

Հատկություն Թթվածին (O) Ծծումբ (S)

Ֆիզիկական վիճակ գազ, պինդ

Գույն անգույն, դեղին

Քիմիական ակտիվություն շատ բարձր, բարձր

Բարդ(միջին)

Հաշվի՛ր 2 մոլ H₂O նյութի զանգվածը

Mr(H2O)=2մոլ+16Mr=18

18*2=36գ

Որքա՞ն մոլ է պարունակում 48 գ O₂ գազը

16*2=32

48/32=1,5

Որքա՞ն մոլ է կազմում 11.2 լ O₂ գազը (ն.պ.)

11,2/22,4=0,5

Որքա՞ն ծավալ է զբաղեցնում 16 գ O₂ գազը (ն.պ.)

16/32=0,5

0,5*22,4=11,2

Բարդ

1.Թթվածնի ենթախմբի տարրերի ոչմետաղական հատկությունները թուլանում, իսկ մետաղական հատկություններն ուժեղանում են: Ինչպես դա կբացատրեք:

Քանի որ ատոմի շառավիղը մեծանում է:

2. Ներկայացրեք O, S և Se տարրերի լրիվ էլեկտրոնային բանաձևերը և էլեկտրոնաբջջային սխեմաները: Ինչո՞ւ են VI խմբի գլխավոր ենթախմբերի տարրերը կոչվում p–տարրեր:

թթվածին

1s² 2s² 2p⁴

1s ↑↓
2s ↑↓
2p ↑↓↑↑

ծծումբ

1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁴

3p ↑↓↑↑

Սելեն

1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 3d¹⁰ 4s² 4p⁴

4p ↑↓↑↑

3. Թթվածինը չի փոխազդում՝ ստորև բերված ոչմետաղական հետևյալ պարզ նյութի հետ. 1. ալմաստ 2. գրաֆիտ 3. ֆոսֆոր 4. քլոր

4.Ամբողջացրե՛ք ստորև բերված հավասարումը րեն դնելով քիմիական միացության բանաձևը. 2*+ 502 = 4CO₂ + 2H₂O 5. Ի՞նչ ծավալով թթվածին է ստացվել 19,75 գ կալիումի պերմանգա նատի տաքացումից, եթե վերջինս քայքայվել է 80 %-ով։

19.75*0.8=15.8գ

15.8/158=0.1մոլ

0.5*22.4=1.12լ

Ո՞ր հալոգենի միացություններն են օգտագործվում լուսանկարչության մեջ

Ո՞ր հալոգենի միացություններն են օգտագործվում լուսանկարչության մեջ

Լուսանկարչության մեջ օգտագործվում են հալոգենների միացություններ, հատկապես՝ բրոմի, քլորի և յոդի միացությունները արծաթի հետ։ Դրանք կոչվում են արծաթի հալոգենիդներ։ Ամենահայտնիներն են արծաթի բրոմիդը (AgBr), արծաթի քլորիդը (AgCl) և արծաթի յոդիդը (AgI)։

Այս նյութերը շատ զգայուն են լույսի նկատմամբ։ Երբ լույսը ընկնում է լուսանկարչական ժապավենի վրա, արծաթի հալոգենիդները քայքայվում են և առաջացնում մետաղական արծաթ։ Այդ փոփոխության շնորհիվ ձևավորվում է լուսանկարի պատկերը։

Հատկապես լայնորեն կիրառվել է արծաթի բրոմիդը՝ սև-սպիտակ լուսանկարչության մեջ։

Այսպիսով, լուսանկարչության զարգացման մեջ կարևոր դեր են ունեցել բրոմի, քլորի և յոդի միացությունները։

Գենետիկայի հիմնական հասկացությունները, ժառանգականություն և փոփոխականություն

Գենետիկայի հիմնական հասկացությունները, ժառանգականություն և փոփոխականություն

Գենետիկան ուսումնասիրում է

ա. կենդանիների վարքը

բ. ժառանգականությունն ու փոփոխականությունը

գ. բույսերի կառուցվածքը

դ. Երկրի կառուցվածքը

Ժառանգականությունը նշանակում է

ա. օրգանիզմի շարժվելու ունակություն

բ. ծնողներից սերունդներին հատկանիշների փոխանցում

գ. սննդի մարսում

դ. շնչառություն

Փոփոխականությունը նշանակում է

ա. օրգանիզմների նմանությունը

բ. օրգանիզմների տարբերությունները

գ. միայն աճը

դ. միայն բազմացումը

Ժառանգական տեղեկատվության հիմնական միավորը կոչվում է

ա. հյուսվածք

բ. գեն

գ. օրգան

դ. բջիջ

Գեները գտնվում են

ա. ցիտոպլազմայում

բ. կորիզում

գ. թաղանթում

դ. վակուոլում

Քրոմոսոմները գտնվում են

ա. բջջաթաղանթում

բ. կորիզում

գ. ցիտոպլազմայում

դ. ռիբոսոմներում

Մարդու մարմնի բջիջներում քրոմոսոմների թիվը

ա. 23 է

բ. 46 է

գ. 44 է

դ. 48 է

Օրգանիզմների տարբերությունները կարող են առաջանալ

ա. միայն ժառանգականության պատճառով

բ. միայն միջավայրի ազդեցությամբ

գ. ժառանգականության և միջավայրի ազդեցությամբ

դ. միայն սննդի պատճառով

Ժառանգական փոփոխականության օրինակ է

ա. մաշկի արևայրուքը

բ. աչքերի գույնը

գ. մկանների զարգացումը մարզումից

դ. վերքի լավացումը

Գենետիկական հատկանիշները փոխանցվում են

ա. շնչառության միջոցով

բ. արյան միջոցով

գ. ծնողներից սերունդներին

դ. սննդի միջոցով

Փիղը և շունը

Փիղը և շունը

Մի ժամանակ, մի մեծ թագավորությունում մի թագավոր է լինում, ով շատ է սիրում կենդանիների։ Նրա ամենասիրելի կենդանին հսկա փիղն էր։ Թագավորը փղի համար մի մեծ կացարան է կառուցում և մի խնամակալ նշանակում, որպեսզի վերջինս միշտ կուշտ պահի ու լավ խնամի կենդանուն։

Մի արևոտ օր մի փոքրիկ շուն մոլորվում ու մտնում է փղի կացարան։ Փիղը, որն այդ պահին հանգստանում էր, տեսնում է, թե ինչպես է շունն ուտում իր կերից։ Նա ամենևին չի բարկանում և սիրով կիսում է իր սնունդը շան հետ։ Շատ չանցած՝ փիղն ու շունը մտերիմ ընկերներ են դառնում։ Շունը որոշում է մնալ փղի մոտ, իսկ խնամակալը թույլ է տալիս՝ տեսնելով, թե ինչպես է շունն օրեցօր առողջանում ու կազդուրվում։

Մի օր մի գյուղացի տեսնում է շանը և ցանկանում է նրան իր հետ տուն տանել։ Նա խնամակալին գումար է առաջարկում շան դիմաց։ Խնամակալը, թեև իրավունք չուներ, գայթակղվում է փողով և թույլ է տալիս գյուղացուն տանել շանը։

Շան գնալուց հետո փիղն իրեն շատ միայնակ ու տխուր է զգում։ Նա այնքան էր կարոտել իր փոքրիկ ընկերոջը, որ դադարում է ուտել ու խմել և սկսում է թուլանալ։ Երբ թագավորն իմանում է այս մասին, անձամբ գալիս է տեսնելու, թե ինչ է պատահել։

Խնամակալը վախենում էր թագավորին ճշմարտությունն ասել, ուստի ձևացնում է, թե չգիտի փղի տխրության պատճառը։ Թագավորն ուղարկում է իր բժշկին, սակայն բժիշկն էլ չի կարողանում հասկանալ, թե ինչու է փիղն այդքան վշտացած։ Այդ ժամանակ թագավորի օգնականները սկսում են հարցուփորձ անել մարդկանց անհետացած շան մասին։

Թագավորը, ցանկանալով օգնել իր սիրելի կենդանուն, հայտարարում է, որ ով վերադարձնի շանը, մեծ պարգև կստանա։ Գյուղացին, որի մոտ էր շունը, լսում է սա և շանը բերում թագավորի մոտ։ Նա պատմում է, թե ինչպես է շանը ձեռք բերել խնամակալից։

Խնամակալը ներողություն է խնդրում իր արարքի համար։ Թագավորն անչափ ուրախանում է՝ տեսնելով փղին ու շանը կրկին միասին։ Նա կարգադրում է, որ շունն այսուհետ միշտ մնա փղի կողքին։ Թագավորը նաև ստիպում է խնամակալին վերադարձնել գյուղացու փողերը և պատշաճ հոգ տանել թե՛ փղի, թե՛ շան մասին։

Փիղն ու իր ընկեր շունը շատ երջանիկ էին։ Նրանք միասին համեղ ընթրեցին և շարունակեցին ապրել հաշտ ու համերաշխ իրենց մեծ տանը։

Թվաբանական պրոգրեսիա, առաջին N անդամների գումարը

Թվաբանական պրոգրեսիա, առաջին N անդամների գումարը

1)Արտահայտությունն արտահայտե´ք a1-ով ու d-ով.
ա) a5 + a10

a1+4d+a1+9d=2a1+13d
բ) a3 + 2a7

a1+2d+2a1+12d=3a1+14d
գ) a7 + a8 — 2a6

a1+6d+a1+7d-2a1-10d=3d
դ) a15 + a17 — 2a16

a1+14d+a1+16d-2a1-30d=0

2){an} թվաբանական պրոգրեսիայում գտեք
ա) a2 և d-ն, եթե a1 = 5, a3 = 13 ;

9 4


բ) a1 և d-ն, եթե a2 = 3 , a10 = 19 ;

1 2


գ) a2 և d-ն, եթե a12 = — 2 , a3 = 7 ;

-1
դ) a101 և d-ն, եթե a12 = 20,5 ; a7 = 10, 5 :

2

3)Տրված է {an} թվաբանական պրոգրեսիան։ Հաշվեք․
ա) S20 — ը, եթե a1 = 1 , a20 = 20 ;\

s20=20*1+20/2=210
բ) S13, եթե a1 = 17, a13 = 13 ;

s13=13*17+13/2=195
գ) S30, եթե a1 = — 10 a30 = 20 ;

s30=30*-10+20/2=150
դ) S17, եթե a1 = 11, a17 = 19 :

s17=17*11+19/2=255