1.Ի՞նչ տեղ է գրավում մեքենաշինությունը Հայաստանի տնտեսության մեջ:

Մեքենաշինությունը Հայաստանում կարևոր, բայց ոչ առաջատար տեղ է զբաղեցնում։ Այն հիմնականում ապահովում է այլ ճյուղերի (էներգետիկա, շինարարություն, արդյունաբերություն) տեխնիկական սարքավորումներ։

2.Նշե’լ Հայաստանի մեքենաշինություն գլխավոր ճյուղերը:

Էլեկտրատեխնիկակական, հաստոցաշինական-գործիքաշինական

3.Ի՞նչ նախադրյալներ կային Հայաստանի քիմիական արդյունաբերություն բազմակողմանի և արագ զարգացումը համար:

Հումքի առկայություն, զարգացած էներգետիկ բազա գիտական և մասնագիտական կադրերի առկայություն:

4.Բմութագրե’լ Հայաստանում ձևավորված քիմիական արդյունաբերություն գլխավոր արտադրական համալիրները:

Գենային ճարտարագիտությունը գիտության ճյուղ է, որը զբաղվում է՝

ա) կենդանիների վարքի ուսումնասիրությամբ

բ) գեների փոփոխմամբ և տեղափոխմամբ

գ) բույսերի արտաքին կառուցվածքով

դ) մարսողական գործընթացներով

Գենը իրենից ներկայացնում է՝

ա) բջջի օրգանոիդ

բ) սպիտակուց

գ) ժառանգական ինֆորմացիայի միավոր

դ) վիտամին

Գենային ճարտարագիտության հիմնական նպատակն է՝

ա) օրգանիզմների ոչնչացում

բ) օգտակար հատկությունների ստացում

գ) միայն հիվանդությունների առաջացում

դ) սննդի քանակի նվազեցում

Որ օրգանիզմներն են հաճախ օգտագործվում գենային ճարտարագիտությունում՝

ա) բակտերիաներ

բ) քարեր

գ) մետաղներ

դ) ջուր

ԴՆԹ-ն իրենից ներկայացնում է՝

ա) էներգիայի աղբյուր

բ) ժառանգական ինֆորմացիա կրող նյութ

գ) վիտամին

դ) հորմոն

Գենային ճարտարագիտության արդյունք կարող է լինել՝

ա) նոր բույսերի տեսակներ

բ) միայն հիվանդություններ

գ) միայն բնական փոփոխություններ

դ) ջրի փոփոխություն

Տրանսգեն օրգանիզմը՝

ա) ունի միայն բնական գեներ

բ) չունի ԴՆԹ

գ) պարունակում է օտար գեն

դ) չի կարող բազմանալ

Գենային ճարտարագիտության կիրառման ոլորտ է՝

ա) բժշկություն

բ) գյուղատնտեսություն

գ) արդյունաբերություն

դ) բոլոր նշվածները

Ի՞նչ կարող է ստացվել գենային ճարտարագիտության միջոցով՝

ա) ինսուլին

բ) ջուր

գ) քար

դ) ավազ

Գենային ճարտարագիտությունը թույլ է տալիս՝

ա) վերահսկել գեների գործունեությունը

բ) ոչնչացնել բոլոր օրգանիզմները

գ) դադարեցնել ժառանգականությունը

դ) փոխել մոլորակի կլիման

1. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունները
   ա) ժառանգվում են
   բ) չեն ժառանգվում
   գ) կապված են գենետիկական մուտացիաների հետ
   դ) միշտ վնասակար են
2. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունների պատճառը
   ա) գեների կառուցվածքի փոփոխությունն է
   բ) շրջակա միջավայրի պայմաններն են
   գ) քրոմոսոմների թվի փոփոխությունն է
   դ) միայն հիվանդություններն են
3. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունները
   ա) անշրջելի են
   բ) շրջելի են
   գ) միշտ մահացու են
   դ) կապված չեն միջավայրի հետ
4. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունների օրինակ է
   ա) աչքերի գույնի ժառանգումը
   բ) մաշկի արևայրուկը
   գ) արյան խմբի փոփոխությունը
   դ) քրոմոսոմների քանակի փոփոխությունը
5. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունները վերաբերում են
   ա) միայն գենոտիպին
   բ) միայն ֆենոտիպին
   գ) գենոտիպին և ֆենոտիպին
   դ) միայն ԴՆԹ-ին
6. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունների սահմանները կոչվում են
   ա) մուտացիա
   բ) ռեակցիայի նորմա
   գ) գենոտիպ
   դ) ալելներ
7. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունները
   ա) ունեն հստակ սահմաններ
   բ) սահմաններ չունեն
   գ) կախված չեն միջավայրից
   դ) միշտ նույնն են բոլոր օրգանիզմներում
8. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունները
   ա) առաջացնում են նոր տեսակներ
   բ) չեն առաջացնում նոր տեսակներ
   գ) փոխում են գեների կառուցվածքը
   դ) փոխանցվում են սերունդներին
9. Օրգանիզմի բարձրության փոփոխությունը սննդի ազդեցությամբ
   ա) մուտացիա է
   բ) մոդիֆիկացիա է
   գ) ժառանգական հիվանդություն է
   դ) քրոմոսոմային փոփոխություն է
10. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունների կենսաբանական նշանակությունն է
    ա) վնասել օրգանիզմին
    բ) հարմարվել միջավայրին
    գ) նվազեցնել կենսունակությունը
    դ) փոխել գենոտիպը

Мне кажется, что свобода — это самое главное, что есть у человека. Если у нас забрать возможность выбирать, то мы станем просто роботами или рабами, которые выполняют чужие команды. Настоящая жизнь начинается только тогда, когда ты сам решаешь, чем заниматься, с кем дружить и во что верить.Конечно, быть свободным не так просто, как кажется. Это не значит, что можно делать всё, что захочется. Свобода — это еще и ответственность. Когда ты сам принимаешь решение, тебе самому и отвечать за результат, и в этом проявляется характер. Если за тебя всегда всё решают родители или учителя, ты никогда не научишься быть самостоятельным.Человек должен быть свободен, чтобы найти свой путь и понять, на что он способен. Только когда мы свободны, мы можем по-настоящему мечтать и менять мир к лучшему. Свобода делает нас личностями и дает шанс прожить именно свою, а не чужую жизнь.

1)CD-ն ABC եռանկյան կիսորդն է։ BD = 4, AD = 7, AC = 21
ա)Գտե՛ք BC կողմի երկարությունը։

12
բ)Գտեք ABC եռանկյան պարագիծը:

44
գ)Գտեք ABC եռանկյան մակերեսը։

√2420

2)OC ճառագայթը AOB անկյունը բաժանում է 2 անկյան, որոնցից մեկը 3 անգամ փոքր է մյուսից: Գտե՛ք այդ անկյուններից մեծագույնը, եթե <AOB = 60^o:

45

3)Նման եռանկյուններից մեկի կողմը 16 է, մյուս եռանկյան դրան նմանակ կողմը 4 է։ Գտե՛ք երկրորդ եռանկյան պարագիծը, եթե առաջինի պարագիծը 64 է:

16

4)Տրված են ā {1;1} և b{-2; 8} վեկտորները: Գտե՛ք 5a — 2b վեկտորի կոորդինատները։

9 -11

5)Գտե՛ք x-ը, եթե a{x; 3} և b{2; -3} վեկտորների սկալյար արտադրյալը 9 է:

9

6)Շեղանկյան մակերեսը 120 է, իսկ անկյունագծերից մեկը՝ 24:
Գտե՛ք շեղանկյան պարագիծը։

52
Գտե՛ք շեղանկյան բարձրությունը։

120/13

7)Շրջանագծի A կետի հեռավորությունը տրամագծի ծայրակետերից 3 և 4 է: Գտե՛ք շրջանագծի շառավիղը։

2,5

• Ո՞ր թվականին սկսվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը։

1939 թ. սեպտեմբերի 1-ին, երբ Գերմանիան խախտելով պայմանագիրը հարձակվեց Լեհաստանի վրա:

• Ո՞ր թվականին սկսվեց ԽՍՀՄ-ի Հայրենական մեծ պատերազմը։

1941 թ. հունիսի 22-ին Գերմանիայի հարձակմամբ ԽՍՀՄ-ի վրա:

• Որքա՞ն է տևել Երկրորդ համաշխարհային և Հայրենական մեծ պատերազմները։

Երկրորդ համաշխարհային՝ 6 տարի

Հայրենական մեծ պատերազմ՝ մոտ 4 տարի

• Որքա՞ն հայ է մասնակցել պատերազմին, և մոտ քանի՞ զոհ է եղել։

Մասնակցել է շուրջ 600 հազար հայ, որոնցից 200 հազարը-ը զոհվել են:

• Որքա՞ն հայ է արժանացել ԽՍՀՄ հերոսի կոչման։

100-ից ավել

• Նշե՛ք երեք ամենահայտնի հայ հերոսների անունները։

Հովհաննես Բաղրամյան, Նելսոն Ստեփանյան, Համազասպ Բաբաջանյան

• Ո՞ր հայկական դիվիզիան կազմավորվեց Երևանում 1942 թ․ հոկտեմբերին։

51-րդ

• Ո՞ր դիվիզիան հայտնի դարձավ որպես «Թամանյան»։

89-րդ

• Նշե՛ք գեներալ Հովհաննես Բաղրամյանի պաշտոնը և կոչումը։

Կոչումը՝ Խորհրդային Միության մարշալ

Պաշտոնը՝ ռազմաճակատի հրամանատար

• Ո՞ր քաղաքներում էին տեղակայված հայկական զորամասերը պատերազմի նախօրեին։

Երևանում, Գյումրիում և Վաղարշապատում

• Ինչո՞ւ Հայրենական մեծ պատերազմը հայ ժողովրդի համար ուներ առանձնահատուկ նշանակություն։

Սա գոյաբանական պայքար էր։ Գերմանիայի դաշնակից Թուրքիան սպասում էր ԽՍՀՄ-ի պարտությանը՝ Հայաստան ներխուժելու համար։ Հաղթանակը նշանակում էր կանխել նոր ցեղասպանությունը և պահպանել հայկական պետականությունը (թեկուզ ԽՍՀՄ կազմում)։

• Ինչպե՞ս է արտահայտվել հայ ժողովրդի ներդրումը ֆաշիզմի դեմ պայքարում։

600 հազար զինվոր

• Ինչպիսի՞ նշանակություն ունեցավ հաղթանակը ԽՍՀՄ-ի ժողովուրդների և աշխարհի ժողովուրդների համար։

Այն փրկեց քաղաքակրթությունը կործանումից և ռասայական խտրականության վրա հիմնված գերիշխանությունից։ ԽՍՀՄ ժողովուրդների համար դա նշանակեց ֆիզիկական գոյության իրավունքի պահպանում, իսկ աշխարհի համար՝ գաղութատիրական համակարգի փլուզման սկիզբ։

• Ինչո՞ւ էր կարևոր հայկական ազգային դիվիզիաների մասնակցությունը։

Դա բարձրացնում էր զինվորների մարտական ոգին, քանի որ նրանք կռվում էին կողք կողքի՝ հարազատ լեզվով և մշակութային ընդհանրությամբ։ Դիվիզիաները դարձան հայկական ռազմարվեստի շարունակողները։

• Ինչպիսի՞ մարտական ուղի են անցել հայկական զորամասերը։ Որո՞նք են նրանց ամենահայտնի ճակատամարտերը։

Նրանք անցել են Կովկասի նախալեռներից մինչև Բեռլին։

• Ինչպե՞ս է դրսևորվել հայ գեներալների ղեկավարական տաղանդը։

Հայ զորահրամանատարները աչքի են ընկել ռազմավարական ճկունությամբ և վճռականությամբ։

1.

օքսիդ՝Na2O,CO2,N2O5

հիմք՝ NaOH, Ba(OH)2, Fe(OH), Cu(OH)2

թթու՝HCl, HNO3, H2SO4

աղ՝ K2SO4, AgCl

2.

SiO2

3.

K2O

4.

գ

5.

H2SO4

Կարդացե՛ք Հրանտ Մաթևոսյանի ,,Կանաչ դաշտը,, ստեղծագործությունը։

1. Համառոտ, հինգ-վեց նախադասությամբ ներկայացրե՛ք ստեղծագործություն սյուժեն։

Կանաչ հովտում արածում էին պառավ կարմիր ձին և իր սիրուն քուռակը: Հանկարծ հայտնվում է մի քաղցած գայլ և փորձում է հարձակվել փոքրիկ քուռակի վրա: Մայր ձին, չնայած իր ծերությանը, կտրում է պարանը և ամբողջ ուժով պայքարում գայլի դեմ, որպեսզի փրկի իր ձագին: Կռիվը տևում է մինչև երեկո, մինչև հովիվն ու շները հասնում են օգնության և քշում գայլին: Քուռակը փրկվում է, բայց մայր ձիու սիրտը չի դիմանում վախին ու լարվածությանը, և նա սատկում է: Տարիներ անց քուռակը մեծանում է և դառնում է նույնքան գեղեցիկ ձի, ինչպիսին իր մայրն էր:

2. Ի՞նչ է ցանկացել ցույց տալ հեղինակը, գրի՛ր քո մտորումները վերջաբանի վերաբերյալ։

Հեղինակը ցանկացել է ցույց տալ, որ բնության մեջ բոլորն ունեն իրենց պայքարը և մայրական սերը բնորոշ է բոլորին: Մենք տեսնում ենք, որ ոչ միայն ձին է իր կյանքը վտանգում քուռակի համար, այլև գայլն է մտածում իր ձագերի մասին: Գայլը չէր ուզում պարտված հետ գնալ, որովհետև տանը նրան սպասում էին իր քաղցած ձագերը, և նա պետք է սնունդ տաներ նրանց, որպեսզի նրանք որբ չմնային ու չմեռնեին: Հեղինակը սրանով ցույց է տալիս, որ կյանքը դաժան է, և յուրաքանչյուրն իր ձևով է փորձում պաշտպանել իր ընտանիքը:

Վերջաբանը թեև տխուր է, բայց շատ իմաստուն է: Ինձ դուր եկավ, որ հեղինակը ցույց տվեց ,,կյանքի շղթան,,. մայր ձին մեռավ, բայց քուռակը մեծացավ ու նորից լցրեց հովիտը: Նույնիսկ գայլը փախավ, որպեսզի իր ձագերին պահի: Սա նշանակում է, որ կյանքում ամենակարևորը սերն է և սերունդը շարունակելը: Թեև մայր ձին չկա, նրա գեղեցկությունն ու ուժը հիմա ապրում են մեծացած քուռակի մեջ:

3. Ի՞նչ է նշանակում պայքար, մեկնաբանի՛ր, բառարանից դո՛ւրս գրիր բառի հոմանիշը:

Պայքարը նշանակում է ուժ գործադրել մի դժվարություն հաղթահարելու կամ թշնամուն հաղթելու համար: Դա կարող է լինել և՛ ֆիզիկակակն կռիվ, և՛ կամքի ուժով կռիվ:

1)Երկու զուգահեռ ուղիղներ հատողով հատելիս խաչադիր անկյունների գումարը 160° է։ Գտնել այդ անկյունների կից անկյունների աստիճանային չափը:

100

2)Հավասարասրուն սեղանի մեծ հիմքը 8 մ է, սրունքը՝ 4 մ, իսկ դրանց կազմած անկյունը՝ 60°։ Գտնել սեղանի փոքր հիմքի երկարությունը։

4

3)AB կիսաշրջանագծի վրա վերցված են CD կետերն այնպես, որ UAC = 57^o, UBD = 63^o։ Շրջանագծի շառավիղը 12 սմ է:
ա)Գտնել CD լարի երկարությունը։

12

բ)Գտնել COD եռանկյան մակերեսը, որտեղ O-ն շրջանագծի կենտրոնն է։

36√3

4)Ուռուցիկ քառանկյան անկյունագծերը 10 սմ և 14 սմ։ Գտնել այն քառանկյան պարագիծը, որի գագաթները տրված քառանկյան կողմերի միջնակետերն են։

24
5)Շրջանագծին ներգծված է BC հիմքով ABC հավասարասրուն եռանկյուն: Գտնել եռանկյան անկյունները, եթե UBC = 112^o:

57, 57, 66

6)Խորանարդի մակերևույթի մակերեսը 96 սմ² է։ Գտնել խորանարդի կողի երկարությունը։

4